Informacje ogólne o Jaskini Bystriańskiej. - Strona prywatna Marzeny i Czarka

Idź do spisu treści

Menu główne:

Informacje ogólne o Jaskini Bystriańskiej.

Turystyka > SŁOWACJA > Słowackie jaskinie

Położenie

Położenie administracyjne: Bystra, Valaska
Powiat: Brezno
Województwo: Banska Bystrica

Jaskinia znajduje się w Bystrianskom Podhori na obszarze zwanym Bystriansko-valastiansky kras, na południowym krańcu miejscowości Bystra, niedaleko od ośrodka rekreacyjnego Tale na południowym stoku Niżnych Tatr. Wejście do jaskini jest usytuowane u podnóża północno-zachodniego zbocza Chodoroveho Vrchu, na wysokości 565 m n.p.m.

Warunki przyrodnicze

Jaskinia powstała w ciemnoszarych, środkowotriasowych wapieniach należących do płaszczowiny choczańskiej. W obrębie tych wapieni występują wkładki rogowców i warstwy jasnoszarych dolomitów. Kierunek korytarzy jaskiniowych jest wyraźnie uzależniony od stromo nachylonych szczelin tektonicznych. Meandrujące korytarze Starey Jaskyne, które są położone ok. 70 m ponad współczesnym przepływem potoku są najstarszą częścią jaskini.
Jaskinia Bystriańska ma długość ponad 1000 m, a deniwelację 92 m. Składa się ona z dwóch części zwanych Stara i Nova Jaskyna. Powstała ona w kilku etapach wskutek działalności podziemnego przepływu potoku Bystrianka. Wody te spływają na tereny krasowe z południowych zboczy Niżnych Tatr i nikną w systemie ponorów prowadzących do sieci kanałów krasowych. Odległość współczesnych wywierzysk od ponorów wynosi 3300 m przy różnicy wysokości 70 m.
Główne korytarze jaskini noszą wyraźne ślady modelowania przez podziemną rzekę. Wąskie, szczelinowe korytarze rozszerzone przez podziemne przepływy są wyraźnie pionowo wydłużone. Pomimo licznych owalnych kształtów powstałych na skutek modelowania przez płynącą wodę wyraźnie dominuje ich szczelinowy charakter. Korytarze te w niektórych miejscach kończą się zwężeniami niemożliwymi do przejścia. Krótsze, owalne w przekroju korytarze są rozwinięte głównie na powierzchniach miedzyławicowych. Łączą one węższe, szczelinowe korytarze. Górne części szczelin tektonicznych są rozszerzone na skutek korozji przesiąkających wód opadowych. Niektóre sale jaskini mają charakter zawaliskowy.
Większość korytarzy jaskini to ciągi suche, nieaktywne. Współczesny ciek wodny przepływa jedynie przez najniżej położone części, znajdujące się 14 m poniżej aktywnego ponoru potoku Bystrianka, położonego przed jaskinią. Podziemny przepływ wód został udowodniony barwieniem wód. Zabarwiona woda wypłynęła w trzech wywierzyskach w ciągu 48 godzin.

Charakterystycznym elementem szaty naciekowej występującej w jaskini są zasłony (Kaplnka), w niektórych miejscach zwisające z krawędzi polew naciekowych, powstałych na dawnych osadach rzecznych (Baldachyn). Scementowane, granitowe otoczaki na stropie korytarzy lub na dolnej powierzchni naciekowych polew wyraźnie świadczą o etapach dawnego wypełniania jaskini osadami. Lokalnie w jaskini, w rejonie zwanym Peklo, występują nacieki z aragonitu. Z pośród nacieków w jaskini występują najliczniej stalaktyty, stalagmity, zasłony i wodospady. Godne zainteresowania są także mniejsze jeziorka naciekowe. Najbogatsza szata naciekowa występuje w sali Klenotnica.

Jaskinię charakteryzuje stabilny mikroklimat bez znacznych rocznych oscylacji, co wskazuje na izolację podziemnego środowiska. Temperatura powietrza wynosi od 5,7 do 6,7 OC, wilgotność względna od 92 do 98%.
W jaskini stwierdzono występowanie 8 gatunków nietoperzy, głównie w okresie zimowym. Dominuje podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros) w ilości od 70 do 100 osobników oraz nocek duży (Myotis myotis).

Historia i teraźniejszość

O wejściu do Starej Jaskyne lokalna ludność wiedziała od dawna. Po raz pierwszy grotołazi odważyli się do niej wejść w 1923 r. przez otwór położony w lesie pod skałą. Był to jeden z ośmiu otworów odkrytych w tym rejonie. Tylko ten jeden doprowadził odkrywców do pierwszej komory, skąd prowadził dalej stromo nachylony w dół korytarz kończący się ponad nieznaną studnią. Przy pomocy lin opuścili się następnie na dno tej studni. Dno znajdowało się na głębokości 17 m. Odkryto w ten sposób dalsze przestrzenie o długości ok. 80 m. Znajdowały się tam dwa korytarze i sale z ładną szatą naciekową. Przepaść Piekło, przez która później dotarto do Novej Jaskyne została odkryta w 1926 r. W rok później członkowie grupy grotołazów ze Stowarzyszenia Karpackiego w Bańskiej Bystrzycy kontynuowali eksplorację tej studni.
Na początku lat 30-tych XX w. ponownie zorganizowano eksplorację jaskini. Eksploratorom z pomocą przyszedł dym z wielkiego ogniska rozpalonego w Studni Piekło. Dym początkowo uniósł się w kierunku otworu studni, ale potem został wciągnięty w system nieznanych korytarzy i wydostał się na powierzchnię pomiędzy kamieniami w pobliżu ponorów, gdzie obecnie znajduje się  wyjście z jaskini. Tak więc dym zaprowadził eksploratorów do labiryntu korytarzy i przejść rozmieszczonego na wielu poziomach, które doprowadziły ich w stronę  dzisiejszej Novej Jaskyne. Ostatecznie udało się do niej przejść po ciężkich, trwających dwa tygodnie pracach.
W latach 1939-1940 część jaskini została przystosowana do zwiedzania, lecz nie zainstalowano wtedy oświetlenia elektrycznego. Udostępniono 300 metrowy fragment jaskini, gdzie zbudowano chodniki, zainstalowano drewniane i betonowe schody oraz drabiny. Przed jaskinią wybudowano pawilon wejściowy, a we wsi dom dla przewodników. Pomimo tego, że zwiedzanie odbywało się przy świetle lamp karbidowych jaskinia przyciągała licznych turystów.
Podczas działań wojennych wstrzymano udostępnianie jaskini. Walkę ruchu oporu z faszystami przypomina tablica pamiątkowa umieszczona w Zrutenom Domie.
Po zakończeniu wojny usiłowano wznowić aktywną eksploracje i ponownie udostępnić jaskinię dla turystów. Pomimo podejmowanych wysiłków nie zdołano usunąć wojennych zniszczeń w jaskini. Było to spowodowane różnorodnymi trudnościami, a głównie niedostatkiem środków finansowych.
Dopiero w 1950 r., po otrzymaniu subwencji od władz, przystąpiono do remontu jaskini. Wymieniono wówczas przegniłe schody, rozmieszczono nowe drabiny i usunięto gruz z wielu miejsc.
Dzisiejszy kształt trasa turystyczna przybrała w 1968 roku. Ma ona długość 490 m. Od roku 1971 Spodna Sien Partizanska jest wykorzystywana w celach speleoterapii. W 1974 r. jaskinia została uznana za pomnik przyrody, natomiast od 1996 r. jest narodowym pomnikiem przyrody. W latach 1998-1999 został rozbudowany budynek wejściowy do jaskini.

 
Szukaj
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego