Kras i procesy fizyko-chemiczne z nim związane. - Strona prywatna Marzeny i Czarka

Idź do spisu treści

Menu główne:

Kras i procesy fizyko-chemiczne z nim związane.

Turystyka > SŁOWACJA > Słowackie jaskinie > Schowek

Słowo "kras" pochodzi z języka chorwackiego (krs) i oznacza skałę lub kamień. Tak nazywano wyżynne obszary półwyspu Istria. Z czasem słowo to przyjęło się jako określenie typowego zespołu występujących tam zjawisk.

Jaskinie krasowe to jaskinie powstałe na skutek rozpuszczania skał krasowiejących przez wodę. Do takich skał zaliczamy sól kamienną, gips, wapień i dolomit. Jaskinie w soli kamiennej i w dolomicie występują sporadycznie. Sól rozpuszcza się zbyt łatwo i powstałe jaskinie są bardzo nietrwałe. Dolomit z kolei rozpuszcza się trudno,  a jego spękana budowa nie sprzyja powstawaniu jaskiń.

 

Formy krasu powierzchniowego i podziemnego.
1-dolina, 2-otwór jaskini (czarno zaznaczone są korytarze, poziomym szrafem korytarze wypełnione wodą, pionowym-wypełnione osadami), 3-lejki krasowe, 4-otwarty lejek krasowy, 5-studnia krasowa, 6-ślepa dolina z ponorem, 7-wywierzysko.
(źródło: Szelerewicz M., Górny A., "Jaskinie Wyżyny Krakowsko - Wieluńskiej")

 

Wapień zbudowany jest z węglanu wapnia - kalcytu (CaCO3). Węglan wapnia rozpuszczany jest przez wodę tylko w niewielkim stopniu, ale woda nasycona dwutlenkiem węgla z powietrza i gleby rozpuszcza go już 300 razy silniej. Dzieje się tak dlatego, że po połączeniu wody z dwutlenkiem węgla powstaje kwas węglowy (H2CO3), który reaguje z węglanem wapnia tworząc kwaśny węglan wapnia (Ca(HCO3)2) łatwo rozpuszczalny w wodzie. Intensywność tego procesu zależy od temperatury, dlatego w zimniejszym klimacie jaskinie są mniejsze i posiadają uboższe nacieki.

Podstawowym procesem w powstawaniu form krasowych jest rozpuszczanie skał przez wodę. Typowo proces ten przebiega w wapieniach. Skała wapienna nie jest chemicznie czysta, tzn. nie jest zbudowana jedynie z węglanu wapnia: czasem zawiera też domieszki nierozpuszczalne, co sprawia, że proces rozpuszczania przebiega wolniej, a formy krasowe przybierają różnorodne formy.


Proces krasowienia zachodzi zarówno na powierzchni skał, jak i wewnątrz masywów. W wyniku tej działalności powstają formy krasowe na powierzchni i pod ziemią. Do głównych form powierzchniowych należą: żłobki, żebra, lejki, doliny, jary, wąwozy, polia oraz mogoty. Formami krasu podziemnego są jaskinie, które powstają na skutek penetracji wód krasowych w skale.

 
 
 
Szukaj
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego